Quy trình thủ tục xuất khẩu trái cây theo quy định mới nhất

Quy trình thủ tục xuất khẩu trái cây của Việt Nam đang bước vào giai đoạn thay đổi mạnh nhất từ trước đến nay khi Chính phủ ban hành Nghị định 38/2026/NĐ-CP và Nghị quyết 36/2026/NQ-CP về cấp, quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói theo hướng số hóa toàn trình, chuyển từ tiền kiểm hành chính nặng nề sang mô hình tự khai – tự chịu trách nhiệm – tăng hậu kiểm.

Cùng lúc đó, Trung Quốc – thị trường tiêu thụ trái cây lớn nhất của Việt Nam – đã áp dụng Lệnh 280 của Tổng cục Hải quan (GACC) từ ngày 1/6/2026, thay thế Lệnh 248, khiến doanh nghiệp buộc phải rà soát lại toàn bộ hồ sơ đăng ký cơ sở, mã số vùng trồng trước khi xuất hàng.

Là ngành hàng có kim ngạch tỷ USD với các mặt hàng chủ lực như sầu riêng, thanh long, xoài, chuối, nhãn, vải, chôm chôm, mít, dưa hấu, măng cụt, thủ tục xuất khẩu trái cây đòi hỏi doanh nghiệp phân biệt rõ giữa nhóm trái cây truyền thống đã được phép xuất khẩu đại trà và nhóm trái cây phải có Nghị định thư/protocol đàm phán riêng theo từng thị trường, bởi hai nhóm này có yêu cầu hồ sơ và mức độ kiểm soát khác nhau hoàn toàn.

Bài viết dưới đây tổng hợp toàn bộ căn cứ pháp lý, mã HS, quy trình, chi phí và rủi ro thường gặp trong thủ tục xuất khẩu trái cây, cập nhật theo quy định hiện hành đến tháng 9/2026.

1. Tiềm năng và các thị trường xuất khẩu trái cây chính

Việt Nam sở hữu các vùng trồng trái cây tập trung tại Đồng bằng sông Cửu Long (sầu riêng, thanh long, chôm chôm, nhãn, dưa hấu), Tây Nguyên và Đông Nam Bộ (sầu riêng, xoài, chuối), miền Bắc (vải thiều, nhãn lồng). Trung Quốc hiện là thị trường nhập khẩu lớn nhất, chiếm phần lớn kim ngạch sầu riêng và thanh long xuất khẩu; bên cạnh đó, Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc và Úc tiếp tục là những thị trường có yêu cầu kỹ thuật khắt khe trong thủ tục xuất khẩu trái cây tươi.

Mỗi thị trường có mức độ kiểm soát khác nhau: Trung Quốc quản lý theo mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và Nghị định thư riêng cho từng loại quả, đồng thời từ năm 2024-2025 đã siết chặt kiểm nghiệm dư lượng Cadimi và chất cấm Vàng O (Auramine O) đối với sầu riêng, mít; Mỹ chỉ cho phép nhập khẩu các loại quả đã có protocol song phương và bắt buộc xử lý chiếu xạ tại cơ sở được APHIS công nhận; EU và Nhật Bản, Hàn Quốc chú trọng kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật (MRL) và xử lý kiểm dịch đối với ruồi đục quả.

2. Căn cứ pháp lý điều chỉnh thủ tục xuất khẩu trái cây

Điểm mới cần lưu ý: Nghị định 38/2026/NĐ-CP và Nghị quyết 36/2026/NQ-CP chuyển toàn bộ việc cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói sang môi trường số, theo nguyên tắc doanh nghiệp tự khai và chịu trách nhiệm về dữ liệu, đồng thời tăng cường hậu kiểm và kết nối với hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản. Riêng với thị trường Trung Quốc, Lệnh 280 của GACC (hiệu lực từ 1/6/2026, thay thế Lệnh 248) yêu cầu doanh nghiệp đóng gói/chế biến rà soát lại thông tin đăng ký cơ sở theo cơ chế phân loại rủi ro mới.

3. Điều kiện đối với vùng trồng và cơ sở đóng gói

4. Mã HS và thuế xuất khẩu trái cây

Trái cây tươi chủ yếu thuộc Chương 08 – “Quả và quả hạch ăn được; vỏ quả thuộc chi cam quýt hoặc các loại dưa”. Xác định đúng mã HS theo loài và tình trạng sản phẩm (tươi/đông lạnh/sấy khô) là bước quan trọng trong thủ tục xuất khẩu trái cây để tránh sai sót khi khai báo hải quan.

Lưu ý thực tế: Thuế xuất khẩu trái cây tại Việt Nam hiện là 0% với hầu hết các mã HS thuộc Chương 08. Tuy nhiên, một số loại quả như sầu riêng, mít khi xuất sang Trung Quốc bắt buộc phải có kết quả kiểm nghiệm Cadimi và Vàng O đạt yêu cầu trước khi thông quan, nếu không lô hàng sẽ bị giữ lại chờ kiểm nghiệm hoặc trả về.

Mỗi loại trái cây với hình thức khác nhau thì sẽ có mã HS và mức thuế khác nhau, tham khảo thêm một số loại trái cây cụ thể:

• Thanh long xuất khẩu
• Sầu riêng xuất khẩu
• Chôm chôm xuất khẩu
• Vải thiều xuất khẩu
• Chuối tươi xuất khẩu
• Dừa tươi xuất khẩu

5. Yêu cầu riêng theo từng thị trường xuất khẩu

6. Bộ hồ sơ chứng từ trong thủ tục xuất khẩu trái cây

7. Quy trình thủ tục xuất khẩu trái cây

Bước 1: Xác định thị trường đích và kiểm tra protocol áp dụng

Doanh nghiệp xác định loại quả và thị trường xuất khẩu, kiểm tra xem mặt hàng đã có Nghị định thư/protocol chính thức hay chưa – đây là bước nền tảng đầu tiên trong thủ tục xuất khẩu trái cây, quyết định toàn bộ hồ sơ pháp lý cần chuẩn bị sau đó.

Bước 2: Thu mua từ vùng trồng và đóng gói tại cơ sở có mã số phù hợp

Nguyên liệu chỉ được thu mua từ vùng trồng đã có mã số theo Nghị định 38/2026/NĐ-CP, sau đó đóng gói tại cơ sở có mã số tương ứng, đảm bảo mã được thể hiện đầy đủ trên bao bì và chứng từ lô hàng.

Bước 3: Kiểm nghiệm dư lượng theo yêu cầu thị trường

Với sầu riêng, mít xuất sang Trung Quốc, doanh nghiệp gửi mẫu kiểm nghiệm Cadimi và Vàng O tại phòng thí nghiệm được GACC công nhận; với thị trường EU, kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật theo ngưỡng MRL quy định.

Bước 4: Đăng ký kiểm dịch thực vật và xin Giấy chứng nhận

Doanh nghiệp đăng ký kiểm dịch thực vật xuất khẩu tại Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng, nộp hồ sơ và mẫu hàng để được cấp Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật.

Bước 5: Xử lý bổ sung theo thị trường đích (chiếu xạ, hơi nước nóng)

Với thị trường Mỹ, lô hàng được xử lý chiếu xạ tại cơ sở được APHIS công nhận có giám sát viên hiện diện; với Nhật Bản, Hàn Quốc, áp dụng xử lý hơi nước nóng để diệt ruồi đục quả trước khi đóng container.

Bước 6: Hoàn thiện bộ chứng từ và khai báo hải quan xuất khẩu

Doanh nghiệp hoặc đơn vị forwarder chuẩn bị Invoice, Packing List, khai tờ khai hải quan điện tử trên hệ thống VNACCS/VCIS, đính kèm Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật, kết quả kiểm nghiệm (nếu có) và C/O phù hợp với FTA của thị trường đến.

Bước 7: Vận chuyển quốc tế và thông quan nhập khẩu tại nước đến

Sau khi tờ khai được thông quan, hàng được giao cho hãng vận chuyển bằng container lạnh hoặc đường hàng không tùy theo tính chất bảo quản của từng loại quả. Nhà nhập khẩu phối hợp với cơ quan hải quan, GACC, APHIS hoặc cơ quan kiểm dịch tại nước đến để hoàn tất thủ tục nhập khẩu.

8. Rủi ro thường gặp trong thủ tục xuất khảu trái cây

FAQ – Câu hỏi thường gặp về thủ tục xuất khẩu trái cây

Câu hỏi 1: Trái cây nào cần có Nghị định thư riêng mới được xuất khẩu?

Các loại quả như sầu riêng, thanh long, chanh leo, mít, bưởi khi xuất sang Trung Quốc, hoặc xoài, nhãn, chôm chôm, vải khi xuất sang Mỹ, cần có Nghị định thư/protocol đàm phán song phương; nhãn, vải, chôm chôm thuộc nhóm trái cây truyền thống được Trung Quốc công nhận từ trước nên không cần đàm phán lại.

Câu hỏi 2: Vì sao sầu riêng, mít bị kiểm nghiệm Cadimi và Vàng O bắt buộc?

Từ tháng 6/2024, Trung Quốc yêu cầu kiểm tra dư lượng Cadimi và từ 10/1/2025 áp dụng kiểm tra bắt buộc Vàng O (Auramine O) đối với sầu riêng Việt Nam sau khi phát hiện một số lô hàng vi phạm; quy định này sau đó áp dụng thêm cho mít.

Câu hỏi 3: Thuế xuất khẩu trái cây tại Việt Nam hiện nay là bao nhiêu?

Trái cây tươi thuộc Chương 08 được hưởng mức thuế xuất khẩu 0% tại Việt Nam với hầu hết các mã HS phổ biến.

Câu hỏi 4: Mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói khác nhau như thế nào?

Mã số vùng trồng xác nhận nguồn gốc khu vực canh tác, còn mã số cơ sở đóng gói xác nhận nơi sơ chế, đóng gói; theo Nghị định 38/2026/NĐ-CP, cơ sở đóng gói chỉ được phép đóng gói trái cây có nguồn gốc từ vùng trồng đã được cấp mã, không được sử dụng mã đóng gói để hợp thức hóa nguyên liệu không rõ nguồn gốc.

3W Logistics hỗ trợ thủ tục xuất khẩu trái cây như thế nào?

Là công ty giao nhận vận tải có đăng ký OTI-NVOCC với FMC bond (Federal Maritime Commission) tại Mỹ, sở hữu SCAC Code để tự khai báo AMS/ISF trực tiếp, cùng kinh nghiệm xử lý hàng trái cây tươi xuất khẩu đi đa dạng thị trường, 3W Logistics cung cấp dịch vụ trọn gói cho doanh nghiệp về thủ tục xuất khẩu trái cây – từ tư vấn mã số vùng trồng, phối hợp kiểm nghiệm đến khi hàng thông quan tại nước nhập khẩu.

• Tư vấn mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và protocol theo thị trường: Hướng dẫn doanh nghiệp kiểm tra tình trạng mã số, cập nhật danh mục quả đã có Nghị định thư với từng thị trường.
• Hỗ trợ kết nối kiểm nghiệm và xin Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật: Phối hợp với Cục Trồng trọt và Bảo vệ Thực vật cùng các phòng thí nghiệm được công nhận để lô hàng được kiểm nghiệm, cấp chứng nhận đúng thời hạn.
• Cập nhật biến động chính sách GACC, APHIS và MRL của EU: Theo dõi sát tiến độ áp dụng Lệnh 280, danh mục quả tăng tần suất kiểm tra và các protocol mới để hỗ trợ doanh nghiệp chủ động phương án xuất khẩu.
• Book tàu và vận chuyển container lạnh: Sắp xếp vận chuyển đường biển bằng container lạnh hoặc đường hàng không tùy thị trường, duy trì nhiệt độ ổn định cho trái cây suốt hành trình.
• Khai báo hải quan điện tử (VNACCS) và thủ tục nhập khẩu tại nước đến: Đội ngũ chuyên nghiệp xử lý tờ khai xuất khẩu; với tư cách OTI-NVOCC có FMC và SCAC Code, 3W Logistics tự phát hành House Bill of Lading (HBL) và tự file AMS/ISF trực tiếp cho các lô hàng đi Mỹ.

Vì sao nên chọn 3W Logistics cho tuyến xuất khẩu trái cây: Khác với nhiều đơn vị forwarder trung gian phải qua đại lý thứ ba, 3W Logistics là OTI-NVOCC có bond và chứng nhận FMC trực tiếp tại Mỹ, sở hữu SCAC Code cho phép tự file AMS/ISF – giúp rút ngắn thời gian xử lý chứng từ và giảm rủi ro chậm trễ, đặc biệt quan trọng với trái cây tươi có thời gian bảo quản ngắn. Với hệ thống văn phòng tại TP.HCM, Hà Nội và Hải Phòng cùng đội ngũ luôn cập nhật sát các thay đổi chính sách mã số vùng trồng, GACC và protocol từng thị trường, 3W Logistics là lựa chọn phù hợp cho doanh nghiệp muốn đảm bảo lô hàng thông quan đúng hạn, đúng chuẩn ngay từ lần xuất khẩu đầu tiên. – Ms. Apple, CCO 3W Logistics

Trụ sở chính – 3W Logistics CN Hồ Chí Minh
Địa chỉ: 34 Bạch Đằng, phường Tân Sơn Hòa, TP.HCM
Hotline: +84 28 3535 0087
____________________________
3W Logistics CN Hà Nội
Địa chỉ: 81A Trần Quốc Toản, phường Cửa Nam, Hà Nội
Hotline: +84 24 3202 0482
____________________________
3W Logistics CN Hải Phòng
Địa chỉ: 8A Lô 28 Lê Hồng Phong, phường Gia Viên, Hải Phòng
Hotline: +84 225 355 5939
____________________________
3W LOGISTICS CO., LTD – We here serve you there!
Email: quote@3w-logistics.com
Website: www.3w-logistics.com

Ms. Apple (CCO)

Ms. Apple là CCO (Giám đốc Kinh doanh) tại 3W Logistics, có hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực sales và điều hành hoạt động kinh doanh.

Tại 3W Logistics, Ms. Apple phụ trách định hướng chiến lược kinh doanh, phát triển khách hàng doanh nghiệp, quản lý đội ngũ hơn 50 nhân viên sales và tối ưu hiệu quả hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực logistics.

Với kinh nghiệm thực tế trong quản lý sales và phát triển thị trường, Ms. Apple thường chia sẻ các góc nhìn chuyên môn về giải pháp logistics cho doanh nghiệp, vận tải quốc tế, freight forwarding, quản lý khách hàng, phát triển tuyến dịch vụ và chiến lược tăng trưởng trong ngành logistics.