Import là gì? Vai trò của Import trong xuất nhập khẩu

Import là gì? Đây là thuật ngữ nền tảng mà bất kỳ doanh nghiệp nào tham gia thương mại quốc tế cũng phải nắm rõ trước khi ký hợp đồng ngoại thương đầu tiên để mua hàng từ nước ngoài.

Bài viết này giải thích bản chất của import, phân biệt với export, làm rõ vai trò của import trong logistics và trách nhiệm cụ thể của Importer trong toàn bộ chuỗi xuất nhập khẩu.

1. Khái niệm về Import

1.1 Import là gì?

Import (nhập khẩu) là hoạt động mua và vận chuyển hàng hóa, dịch vụ từ một quốc gia khác vào tiêu thụ, sử dụng hoặc tái sản xuất tại thị trường trong nước. Trong tiếng Việt, import được dịch trực tiếp là nhập khẩu hàng hóa, một trong hai trụ cột của hoạt động ngoại thương bên cạnh export (xuất khẩu).

Về căn cứ pháp lý, Luật Quản lý ngoại thương số 05/2017/QH14 quy định: nhập khẩu hàng hóa là việc hàng hóa được đưa vào lãnh thổ Việt Nam từ nước ngoài hoặc từ khu vực đặc biệt trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định pháp luật. Nói cách khác, import chỉ hoàn tất khi hàng hóa đã qua thủ tục hải quan nhập khẩu, được cơ quan hải quan xác nhận thông quan trên hệ thống VNACCS. Doanh nghiệp thực hiện import phải tuân thủ Luật Hải quan 2014, Luật Quản lý ngoại thương 2017 và các văn bản hướng dẫn của Bộ Công Thương.

Ví dụ thực tế: Một doanh nghiệp tại Bình Dương ký hợp đồng mua 15 container vải nguyên liệu từ Trung Quốc để phục vụ sản xuất may mặc. Hoạt động này được gọi là Import, và doanh nghiệp Việt Nam đóng vai trò Importer trong toàn bộ giao dịch.

1.2 Nhập khẩu hàng hóa trong xuất nhập khẩu là gì?

Nhập khẩu hàng hóa trong xuất nhập khẩu (logistics) là toàn bộ chuỗi hoạt động vận chuyển quốc tế, lưu kho, kiểm tra chuyên ngành và làm thủ tục hải quan để đưa hàng hóa từ nước ngoài về đến kho, nhà máy của doanh nghiệp tại Việt Nam. Đây là phần thực thi vật lý của hoạt động import, khác với khía cạnh thương mại (ký hợp đồng, đàm phán giá) thuộc về import nói chung.

Trong logistics, import bao gồm các mắt xích: vận tải quốc tế đến cảng/sân bay Việt Nam, khai báo hải quan nhập khẩu trên VNACCS, kiểm tra chuyên ngành (nếu thuộc diện quản lý), nộp thuế nhập khẩu và vận chuyển nội địa từ cảng về kho. Doanh nghiệp logistics đóng vai trò trung gian, hỗ trợ Importer xử lý các nghiệp vụ này.

Lưu ý: Với hàng import đường biển, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý thời gian lưu container tại cảng và thời hạn nộp thuế để tránh phát sinh phí DEM/DET (Demurrage/Detention), một trong những khoản chi phí ẩn phổ biến nhất khi nhập khẩu hàng hóa.

2. Vai trò của Import trong xuất nhập khẩu

Import trong xuất nhập khẩu giữ vai trò bổ sung nguồn cung nguyên liệu, máy móc và hàng tiêu dùng mà trong nước chưa sản xuất được hoặc chưa đủ đáp ứng nhu cầu. Đây là động lực chính giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận công nghệ tiên tiến và duy trì hoạt động sản xuất liên tục.

Trong cơ cấu ngoại thương, import gắn liền với hệ thống các hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam đã ký kết, như CPTPP, EVFTA, UKVFTA hay RCEP. Các hiệp định này quyết định mức thuế ưu đãi mà lô hàng import được hưởng tại Việt Nam, thông qua việc xuất trình Certificate of Origin (C/O) do nhà xuất khẩu nước ngoài cấp.

Import cũng gắn liền với các khái niệm nghiệp vụ như mã HS, trị giá tính thuế, mã loại hình nhập khẩu trên VNACCS và NVOCC – đơn vị vận chuyển không sở hữu tàu thường được các Importer sử dụng để tối ưu cước vận tải quốc tế.

3. Các loại hình vận chuyển trong nhập khẩu (Import)

Bên cạnh việc nắm rõ import là gì, doanh nghiệp cần lựa chọn đúng phương thức vận chuyển và dịch vụ hỗ trợ để lô hàng xuất nhập khẩu được vận chuyển an toàn, đúng tiến độ và tuân thủ quy định hải quan. Ba loại hình dịch vụ phổ biến nhất trong nhập khẩu bao gồm vận tải đường biển, vận tải đường hàng không và vận tải đường bộ.

3.1 Dịch vụ vận tải đường biển

Dịch vụ vận tải đường biển là phương thức phổ biến nhất đối với hàng import có khối lượng lớn, giúp tối ưu chi phí vận chuyển so với đường hàng không. Phương thức này phù hợp với hàng container nguyên (FCL), hàng lẻ (LCL), hàng rời và hàng dự án nhập về các cảng Cát Lái, Hải Phòng, Cái Mép.

Do thời gian vận chuyển thường kéo dài hơn, doanh nghiệp cần chủ động khai báo hải quan sớm và chuẩn bị nộp thuế đúng hạn để hạn chế phát sinh chi phí lưu container (DEM/DET) tại cảng.

3.2 Dịch vụ vận tải đường hàng không

Dịch vụ vận tải đường hàng không phù hợp với các lô hàng import có giá trị cao, yêu cầu giao hàng nhanh hoặc cần điều kiện bảo quản đặc biệt như dược phẩm, linh kiện điện tử và hàng mẫu.

Mặc dù chi phí cao hơn vận tải đường biển, phương thức này giúp rút ngắn đáng kể thời gian thông quan nhập khẩu, đáp ứng tốt các đơn hàng gấp phục vụ sản xuất.

3.3 Dịch vụ vận tải đường bộ

Dịch vụ vận tải đường bộ giúp kết nối hàng nhập khẩu từ các cửa khẩu biên giới (Trung Quốc, Lào, Campuchia) về kho, nhà máy tại Việt Nam, đồng thời đáp ứng nhu cầu vận chuyển xuyên biên giới trong khu vực.

Đội ngũ điều phối của 3W Logistics luôn theo dõi lộ trình, sắp xếp phương tiện phù hợp và tối ưu thời gian trung chuyển, góp phần đảm bảo chuỗi logistics nhập khẩu diễn ra liên tục và hiệu quả.

4. Ưu và nhược điểm của Import

Import giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn hàng đa dạng và công nghệ tiên tiến, nhưng cũng đi kèm rủi ro về biến động tỷ giá, chi phí thuế và thủ tục kiểm tra chuyên ngành. Doanh nghiệp cần cân nhắc cả hai mặt trước khi xây dựng chiến lược nhập khẩu dài hạn.

5. Phân biệt Import và Export

Import và export là hai chiều ngược nhau của cùng một dòng chảy hàng hóa quốc tế. Bảng dưới đây tóm tắt các điểm khác biệt cốt lõi.

6. Importer là gì?

Importer (người nhập khẩu hàng hóa) là cá nhân hoặc doanh nghiệp đứng tên trên tờ khai hải quan nhập khẩu, chịu trách nhiệm pháp lý về khai báo mã HS, trị giá tính thuế và tính hợp pháp của lô hàng import. Importer có thể là doanh nghiệp sản xuất trực tiếp sử dụng nguyên liệu nhập khẩu, hoặc đơn vị thương mại mua hàng nước ngoài để bán lại trong nước.

Trong chứng từ vận tải quốc tế, Importer thường được gọi là Consignee hoặc Importer of Record – bên chịu trách nhiệm cuối cùng trước cơ quan hải quan về nghĩa vụ thuế và tính chính xác của tờ khai nhập khẩu, kể cả khi hàng hóa được nhập khẩu ủy thác qua một đơn vị khác đứng tên.

6.1 Trách nhiệm chính của Importer

• Chuẩn bị chứng từ nhập khẩu: hợp đồng ngoại thương, hóa đơn thương mại, phiếu đóng gói, tờ khai hải quan.
• Kiểm tra tính hợp lệ của C/O: đối chiếu mẫu C/O nhận từ nhà xuất khẩu với FTA áp dụng để được hưởng thuế suất ưu đãi.
• Xin giấy phép hoặc đăng ký kiểm tra chuyên ngành: với hàng hóa thuộc danh mục quản lý (thực phẩm, dược phẩm, thiết bị y tế).
• Nộp đầy đủ nghĩa vụ thuế: thuế nhập khẩu, thuế GTGT và các loại thuế liên quan đúng thời hạn quy định.

6.2 Vai trò của Importer trong Logistics

Importer trong logistics là bên tiếp nhận lô hàng và cung cấp thông tin đầu vào cho khâu thông quan: loại hàng, mã HS dự kiến, điều kiện giao hàng (Incoterms), cảng đích tại Việt Nam. Từ thông tin này, đơn vị logistics xây dựng phương án vận tải nội địa, sắp xếp kho bãi và xử lý thủ tục thông quan phù hợp.

Importer cũng là bên chịu trách nhiệm khi phát sinh sự cố như khai sai mã HS, thiếu C/O hợp lệ hoặc chậm nộp thuế – những lỗi có thể khiến lô hàng import bị giữ lại tại cảng, phát sinh phí lưu container và ảnh hưởng đến tiến độ sản xuất.

7. Các hình thức nhập khẩu (Import) phổ biến

Doanh nghiệp Việt Nam thường thực hiện import theo nhiều hình thức khác nhau, mỗi hình thức phù hợp với một nhóm đối tượng doanh nghiệp khác nhau tùy theo mục đích sử dụng và năng lực pháp lý.

8. Quy trình nhập khẩu hàng hóa

Một lô hàng import tiêu chuẩn trải qua các bước sau, từ ký hợp đồng đến nhận hàng tại kho.

1. Ký hợp đồng ngoại thương: thỏa thuận điều kiện giao hàng (Incoterms), giá cả, phương thức thanh toán với nhà xuất khẩu.
2. Kiểm tra điều kiện nhập khẩu: xác định mã HS, xin giấy phép hoặc đăng ký kiểm tra chuyên ngành nếu hàng hóa thuộc diện quản lý.
3. Nhận và đối chiếu bộ chứng từ vận chuyển: hóa đơn thương mại, vận đơn, phiếu đóng gói, C/O do nhà xuất khẩu cung cấp.
4. Khai báo hải quan nhập khẩu: truyền tờ khai trên hệ thống VNACCS, khai đúng mã HS và mã loại hình nhập khẩu tương ứng.
5. Nộp thuế nhập khẩu và các loại thuế liên quan: thuế nhập khẩu, thuế GTGT, thuế TTĐB (nếu thuộc diện chịu thuế).
6. Thông quan và kiểm tra thực tế (nếu bị phân luồng vàng/đỏ): hải quan kiểm tra hồ sơ hoặc kiểm hóa tùy theo kết quả phân luồng.
7. Vận chuyển nội địa và nhận hàng: hàng được vận chuyển từ cảng/sân bay về kho, nhà máy để đưa vào sản xuất, kinh doanh.

Xem chi tiết về Quy trình nhập khẩu hàng hóa tại đây

9. Chứng Từ Cần Thiết Khi Import

Bộ chứng từ import đầy đủ là điều kiện tiên quyết để hàng hóa được thông quan thuận lợi và Importer được hưởng ưu đãi thuế quan tại Việt Nam.

• Hợp đồng ngoại thương (Sales Contract): căn cứ pháp lý cho toàn bộ giao dịch import.
• Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice): thể hiện giá trị lô hàng import để tính thuế.
• Phiếu đóng gói (Packing List): mô tả chi tiết quy cách đóng gói, trọng lượng, số kiện.
• Tờ khai hải quan nhập khẩu: chứng từ khai báo trên hệ thống VNACCS.
• Vận đơn (Bill of Lading/Airway Bill): chứng từ vận tải, có thể ở dạng Through Bill of Lading nếu hàng import qua nhiều chặng vận chuyển.
• Certificate of Origin (C/O): do nhà xuất khẩu cấp để Importer được hưởng ưu đãi thuế quan theo FTA.
• Giấy phép nhập khẩu hoặc kết quả kiểm tra chuyên ngành: áp dụng với hàng hóa thuộc danh mục quản lý.

10. Lỗi Thường Gặp Khi Nhập Khẩu Hàng Hóa

Nhiều lô hàng import bị chậm thông quan hoặc phát sinh chi phí ngoài dự kiến do các lỗi lặp lại trong quá trình chuẩn bị chứng từ và khai báo.

Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

Import là gì trong xuất nhập khẩu?
Import là hoạt động mua và vận chuyển hàng hóa từ nước ngoài về Việt Nam, hoàn tất khi hàng đã thông quan nhập khẩu và được cơ quan hải quan xác nhận trên hệ thống VNACCS.

Importer là ai?
Importer là cá nhân hoặc doanh nghiệp đứng tên trên tờ khai nhập khẩu, chịu trách nhiệm về khai báo mã HS, trị giá tính thuế và các chứng từ liên quan đến lô hàng import.

Import khác gì với export?
Import là mua hàng từ nước ngoài về, export là bán hàng ra nước ngoài. Hai hoạt động này ngược chiều nhau nhưng đều là một phần của thương mại quốc tế.

Doanh nghiệp cần chứng từ gì để import hàng hóa?
Doanh nghiệp cần hợp đồng ngoại thương, hóa đơn thương mại, phiếu đóng gói, tờ khai hải quan, vận đơn và C/O nếu muốn hưởng ưu đãi thuế quan theo FTA.

Nhập khẩu tại chỗ có phải là import không?
Có. Nhập khẩu tại chỗ vẫn được coi là hoạt động import về mặt thủ tục hải quan, dù hàng hóa không qua biên giới thực tế mà do thương nhân nước ngoài chỉ định giao nhận tại Việt Nam.

Importer of Record là gì?
Importer of Record là bên đứng tên trên tờ khai và chịu trách nhiệm pháp lý cuối cùng trước cơ quan hải quan về nghĩa vụ thuế, kể cả khi hàng được nhập khẩu ủy thác qua đơn vị khác.

Nhập khẩu ủy thác qua đơn vị nào?
Doanh nghiệp không đủ điều kiện tự nhập khẩu có thể ủy thác cho công ty thương mại hoặc công ty logistics có chức năng đứng tên trên tờ khai và thực hiện thủ tục thay.

KẾT LUẬN

1. Xác định đúng bản chất import và phân biệt rõ với export trước khi lập kế hoạch nhập khẩu.
2. Chuẩn bị đầy đủ bộ chứng từ import, đặc biệt là C/O phù hợp với FTA áp dụng.
3. Kiểm tra mã HS và điều kiện quản lý chuyên ngành để tránh phát sinh chi phí ngoài dự kiến.
4. Phối hợp chặt chẽ với đơn vị logistics để tránh phát sinh chi phí lưu container và chậm tiến độ giao hàng.

Bài viết được tổng hợp dựa trên Luật Quản lý ngoại thương 2017, Luật Hải quan 2014, các Nghị định hướng dẫn và quy định của Tổng cục Hải quan về thủ tục nhập khẩu hàng hóa.

3W Logistics – Đồng hành cùng doanh nghiệp xuất nhập khẩu

Tự thực hiện import mà không có kinh nghiệm xử lý chứng từ và thủ tục hải quan khiến nhiều doanh nghiệp đối mặt với rủi ro chậm thông quan, mất ưu đãi thuế quan hoặc phát sinh chi phí DEM/DET ngoài dự tính. 3W Logistics là đơn vị hàng đầu trong lĩnh vực logistics và hải quan tại Việt Nam, đồng hành cùng Importer trong toàn bộ hành trình nhập khẩu hàng hóa từ nước ngoài về Việt Nam.

• Đội ngũ chuyên gia khai báo hải quan: am hiểu mã HS, kiểm tra tính hợp lệ của C/O theo từng FTA, hỗ trợ Importer xử lý hồ sơ nhập khẩu chính xác ngay từ đầu.
• Mạng lưới vận chuyển toàn cầu: năng lực NVOCC với các tuyến vận tải đường biển, đường hàng không kết nối trực tiếp thị trường Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, châu Âu về ba chi nhánh Hồ Chí Minh, Hà Nội, Hải Phòng.
• Tốc độ xử lý và tối ưu chi phí: quy trình khai báo hải quan nhanh chóng trên VNACCS, giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro phát sinh phí DEM/DET tại cảng.

Doanh nghiệp có nhu cầu nhập khẩu hàng hóa hoặc tư vấn thủ tục hải quan, vui lòng liên hệ ngay với 3W Logistics để nhận tư vấn giải pháp trọn gói.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Trụ sở chính – 3W Logistics CN Hồ Chí Minh
Địa chỉ: 34 Bạch Đằng, phường Tân Sơn Hòa, TP.HCM
Hotline: +84 28 3535 0087

3W Logistics CN Hà Nội
Địa chỉ: 81A Trần Quốc Toản, phường Cửa Nam, Hà Nội
Hotline: +84 24 3202 0482

3W Logistics CN Hải Phòng
Địa chỉ: 8A Lô 28 Lê Hồng Phong, phường Gia Viên, Hải Phòng
Hotline: +84 225 355 5939

3W LOGISTICS CO., LTD – We here serve you there!
Email: info@3w-logistics.com
Website: www.3w-logistics.com

Ms. Nina ( Trade Lane Supervisor )

Xin chào, tôi là Nguyễn Phương Nhân (Ms. Nina)

Hiện tôi đang đảm nhiệm vị trí Trade Lanes Supervisor tại 3W Logistics, với hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực logistics và vận tải quốc tế.

Trong công việc hàng ngày, tôi tập trung vào việc phát triển và quản lý mạng lưới đối tác logistics quốc tế, xây dựng các tuyến vận tải chiến lược và kết nối với hệ thống đại lý (agents) trên toàn cầu nhằm mang đến các giải pháp vận chuyển hiệu quả cho khách hàng.

Tôi thường xuyên làm việc với các đối tác và đại lý tại nhiều quốc gia để tìm kiếm cơ hội hợp tác, phát triển tuyến vận tải mới, đàm phán giá cước và hỗ trợ xử lý các lô hàng xuất nhập khẩu. Đồng thời, tôi cũng phối hợp với đội ngũ kinh doanh để xây dựng những phương án logistics phù hợp với từng thị trường và nhu cầu vận chuyển cụ thể.

Lĩnh vực chuyên môn của tôi bao gồm vận tải đường biển (Ocean Freight), vận tải hàng không (Air Freight), phát triển Trade Lane, quản lý mạng lưới đại lý quốc tế, tư vấn giải pháp logistics và hỗ trợ hoạt động xuất nhập khẩu.

Thông qua các bài viết trên website 3W Logistics, tôi mong muốn chia sẻ những kiến thức thực tiễn về thị trường logistics quốc tế, xu hướng vận tải, kinh nghiệm làm việc với đối tác nước ngoài và các giải pháp giúp doanh nghiệp tối ưu hoạt động xuất nhập khẩu.