Incoterms (International Commercial Terms) là tập hợp các điều kiện thương mại quốc tế do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành, quy định rõ trách nhiệm, chi phí và điểm chuyển giao rủi ro giữa người bán và người mua trong hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế. Phiên bản đang áp dụng hiện nay là Incoterms 2020, gồm 11 điều kiện thương mại được chia thành 2 nhóm theo phương thức vận tải.

Nhiều người mới làm xuất nhập khẩu thường nhầm lẫn giữa các điều kiện Incoterms, chưa hiểu rõ Incoterms có giá trị pháp lý bắt buộc hay không, và đặc biệt hay tìm kiếm nhầm về một phiên bản “Incoterms 2026” chưa từng tồn tại. Bài viết dưới đây trình bày đầy đủ định nghĩa, ý nghĩa, lịch sử, danh sách 11 điều kiện và những điểm mới của Incoterms 2020, giúp bạn áp dụng đúng trong thực tế.

1. Incoterms Là Gì?

Incoterms là viết tắt của “International Commercial Terms” (các điều kiện thương mại quốc tế), là bộ quy tắc do Phòng Thương mại Quốc tế (International Chamber of Commerce – ICC) soạn thảo và ban hành, nhằm thống nhất cách hiểu về trách nhiệm, chi phí và rủi ro giữa người bán và người mua trong giao dịch mua bán hàng hóa quốc tế.

Incoterms không phải là luật, mà là tập quán thương mại quốc tế được cộng đồng doanh nghiệp toàn cầu công nhận và áp dụng rộng rãi, chỉ có giá trị ràng buộc khi được các bên dẫn chiếu cụ thể vào hợp đồng mua bán.

Ví dụ thực tế: Khi hợp đồng ghi “FOB Cat Lai Port, Vietnam, Incoterms 2020”, hai bên đã ngầm hiểu rằng người bán chịu trách nhiệm và chi phí cho đến khi hàng được xếp lên tàu tại cảng Cát Lái, còn từ điểm đó trở đi, mọi rủi ro và chi phí vận chuyển tiếp theo thuộc về người mua.

2. Ý Nghĩa Và Vai Trò Của Incoterms Trong Thương Mại Quốc Tế

Incoterms giúp người bán và người mua ở hai quốc gia khác nhau thống nhất ngay lập tức về trách nhiệm mà không cần đàm phán lại từng chi tiết nhỏ, nhờ vào 3 yếu tố cốt lõi mà mỗi điều kiện Incoterms đều quy định.

  • Điểm chuyển giao rủi ro: xác định chính xác thời điểm và địa điểm rủi ro về mất mát, hư hỏng hàng hóa chuyển từ người bán sang người mua.
  • Phân chia chi phí: quy định ai chịu trách nhiệm thanh toán cước vận chuyển chính, phí bảo hiểm, phí bốc dỡ và các chi phí logistics khác.
  • Trách nhiệm chứng từ: quy định bên nào có trách nhiệm xin giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu và hoàn thành thủ tục hải quan tương ứng.
  • Hạn chế tranh chấp thương mại: giúp hai bên tránh được các tranh cãi, hiểu lầm phát sinh do khác biệt về tập quán thương mại giữa các quốc gia.

Lưu ý: Incoterms chỉ điều chỉnh vấn đề vận chuyển, chi phí và rủi ro hàng hóa; không điều chỉnh việc chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa, giá cả hay phương thức thanh toán — đây là những nội dung cần được quy định riêng trong hợp đồng mua bán.

3. Lịch Sử Phát Triển Của Incoterms

Incoterms lần đầu được ICC ban hành năm 1936, và từ năm 1980 được cập nhật định kỳ khoảng 10 năm một lần để phù hợp với sự phát triển của thương mại và vận tải quốc tế.

  • Incoterms 1936: phiên bản đầu tiên, đặt nền tảng cho các điều kiện thương mại quốc tế thống nhất.
  • Incoterms 2000: điều chỉnh phù hợp với sự phát triển của vận tải container và thương mại điện tử.
  • Incoterms 2010: giảm số điều kiện từ 13 xuống 11, phân chia lại theo 2 nhóm phương thức vận tải.
  • Incoterms 2020: phiên bản hiện hành, có hiệu lực từ ngày 1/1/2020, với một số điều chỉnh quan trọng so với Incoterms 2010.

4. Danh Sách 11 Điều Kiện Incoterms 2020

Incoterms 2020 gồm 11 điều kiện thương mại, chia thành 2 nhóm: 7 điều kiện áp dụng cho mọi phương thức vận tải, và 4 điều kiện chỉ áp dụng cho vận tải đường biển và đường thủy nội địa.

MãTên đầy đủNhóm vận tải
EXWEx Works (Giao tại xưởng)Mọi phương thức vận tải
FCAFree Carrier (Giao cho người chuyên chở)Mọi phương thức vận tải
CPTCarriage Paid To (Cước phí trả tới)Mọi phương thức vận tải
CIPCarriage and Insurance Paid To (Cước phí và bảo hiểm trả tới)Mọi phương thức vận tải
DAPDelivered At Place (Giao tại nơi đến)Mọi phương thức vận tải
DPUDelivered at Place Unloaded (Giao tại nơi đến đã dỡ hàng)Mọi phương thức vận tải
DDPDelivered Duty Paid (Giao hàng đã nộp thuế)Mọi phương thức vận tải
FASFree Alongside Ship (Giao dọc mạn tàu)Đường biển và thủy nội địa
FOBFree On Board (Giao lên tàu)Đường biển và thủy nội địa
CFRCost and Freight (Tiền hàng và cước phí)Đường biển và thủy nội địa
CIFCost, Insurance and Freight (Tiền hàng, bảo hiểm và cước phí)Đường biển và thủy nội địa

incoterms 2020

5. Incoterms 2020 Có Gì Mới So Với Incoterms 2010?

Incoterms 2020 có 4 thay đổi đáng chú ý nhất so với Incoterms 2010: thay thế DAT bằng DPU, điều chỉnh yêu cầu bảo hiểm trong CIP, cho phép FCA sử dụng vận đơn “on-board”, và bổ sung quy định về chi phí liên quan an ninh hàng hóa.

Thay đổiIncoterms 2010Incoterms 2020
Tên điều kiệnDAT (Delivered At Terminal)Đổi tên thành DPU (Delivered at Place Unloaded), áp dụng cho bất kỳ nơi đến, không chỉ riêng terminal
Mức bảo hiểm trong CIPYêu cầu mức bảo hiểm tối thiểu (Institute Cargo Clauses C)Nâng lên yêu cầu mức bảo hiểm cao nhất (Institute Cargo Clauses A), trừ khi hai bên thỏa thuận khác
Vận đơn trong FCAKhông có quy định cụ thể về vận đơn “on-board”Cho phép các bên thỏa thuận để người chuyên chở phát hành vận đơn “on-board” cho người bán, hỗ trợ thanh toán bằng L/C
Chi phí an ninh hàng hóaChưa quy định rõ ràngBổ sung rõ trách nhiệm và chi phí liên quan đến yêu cầu an ninh (security-related requirements) trong vận chuyển

6. Có Incoterms 2026 Không?

Không. Hiện tại chưa có phiên bản “Incoterms 2026” nào được ICC công bố. Phiên bản mới nhất và đang có hiệu lực áp dụng là Incoterms 2020, ban hành từ ngày 1/1/2020.

Do ICC thường cập nhật Incoterms theo chu kỳ khoảng 10 năm (2000, 2010, 2020), nhiều người nhầm tưởng sẽ có phiên bản mới vào năm 2026 nên tìm kiếm cụm từ “Incoterms 2026”. Trên thực tế, phiên bản kế tiếp nếu có, dự kiến chỉ được ICC công bố vào khoảng năm 2030, và đến thời điểm hiện tại ICC chưa có công bố chính thức nào về thời gian ban hành.

Lưu ý quan trọng: Khi soạn hợp đồng ngoại thương năm 2026, doanh nghiệp vẫn cần ghi rõ “Incoterms 2020” (ví dụ: “FOB Hai Phong Port, Vietnam, Incoterms 2020”) để tránh tranh chấp về phiên bản áp dụng, vì tòa án, cơ quan hải quan và ngân hàng trên toàn thế giới hiện chỉ công nhận Incoterms 2020 là phiên bản hiện hành.

7. Ví Dụ Thực Tế Áp Dụng Incoterms

Một doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu gỗ nội thất sang Mỹ theo điều kiện FOB Cat Lai Port, Vietnam, Incoterms 2020. Theo đó, doanh nghiệp Việt Nam chịu trách nhiệm và chi phí vận chuyển nội địa, làm thủ tục hải quan xuất khẩu và xếp hàng lên tàu tại cảng Cát Lái. Từ thời điểm hàng qua lan can tàu, mọi rủi ro và chi phí vận chuyển quốc tế, bảo hiểm, thủ tục nhập khẩu tại Mỹ đều thuộc về bên mua.

Ngược lại, nếu hợp đồng ghi điều kiện DDP (Delivered Duty Paid), doanh nghiệp Việt Nam sẽ phải chịu toàn bộ chi phí và rủi ro cho đến khi hàng được giao tận nơi cho người mua tại Mỹ, bao gồm cả thuế nhập khẩu.

8. Những Lỗi Thường Gặp Khi Áp Dụng Incoterms

Lỗi phổ biến nhất khi áp dụng Incoterms là không ghi rõ phiên bản áp dụng, chọn điều kiện không phù hợp với phương thức vận tải, hoặc nhầm lẫn giữa Incoterms với các vấn đề không thuộc phạm vi điều chỉnh.

Lỗi thường gặpHậu quảCách khắc phục
Không ghi rõ phiên bản IncotermsTranh chấp về phiên bản áp dụng khi có sự khác biệt về quy định giữa các nămLuôn ghi rõ năm phiên bản, ví dụ “CIF Ho Chi Minh City Port, Vietnam, Incoterms 2020”
Dùng điều kiện đường biển (FOB, CIF) cho hàng air/đường bộĐiều kiện không phù hợp với phương thức vận tải thực tế, gây tranh chấp về điểm chuyển giao rủi roDùng điều kiện thuộc nhóm “mọi phương thức vận tải” (FCA, CPT, CIP…) cho hàng air, đường bộ, đa phương thức
Nhầm Incoterms quy định cả việc chuyển quyền sở hữuTranh chấp về quyền sở hữu hàng hóa khi có vấn đề phát sinhQuy định riêng về chuyển quyền sở hữu trong các điều khoản khác của hợp đồng mua bán
Không ghi rõ địa điểm cụ thể kèm điều kiệnKhông xác định được chính xác điểm chuyển giao rủi ro và chi phíLuôn ghi kèm địa điểm cụ thể, ví dụ “FOB Cat Lai Port” thay vì chỉ ghi “FOB”

Ví dụ thực tế: Một doanh nghiệp ký hợp đồng chỉ ghi “CIF” mà không ghi rõ cảng đến cụ thể, dẫn đến tranh chấp với đối tác về việc chi phí bảo hiểm và cước phí được tính đến cảng nào, gây chậm trễ trong quá trình thanh toán.

9. Incoterms Có Giá Trị Pháp Lý Bắt Buộc Không?

Incoterms không phải là văn bản pháp luật và không có giá trị bắt buộc áp dụng theo quy định của bất kỳ quốc gia nào, mà là tập quán thương mại quốc tế do ICC ban hành. Incoterms chỉ có giá trị ràng buộc pháp lý giữa các bên khi được dẫn chiếu rõ ràng vào hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế.

Tại Việt Nam, hiện chưa có quy định pháp luật riêng bắt buộc áp dụng Incoterms, nhưng các bên hoàn toàn có quyền tự do thỏa thuận áp dụng Incoterms theo nguyên tắc tự do hợp đồng quy định tại Bộ luật Dân sự và Luật Thương mại.

10. Câu Hỏi Thường Gặp Về Incoterms (FAQ)

Incoterms hiện tại là phiên bản nào?
Phiên bản Incoterms đang có hiệu lực áp dụng hiện nay là Incoterms 2020, ban hành từ ngày 1/1/2020.

Có Incoterms 2026 không?
Không. Chưa có phiên bản “Incoterms 2026” nào được ICC công bố; phiên bản mới nhất vẫn là Incoterms 2020, và phiên bản kế tiếp (nếu có) dự kiến chỉ được công bố vào khoảng năm 2030.

Incoterms có bắt buộc phải sử dụng trong hợp đồng ngoại thương không?
Không bắt buộc. Việc sử dụng Incoterms hoàn toàn dựa trên sự thỏa thuận tự nguyện giữa các bên trong hợp đồng mua bán.

Incoterms có quy định về việc chuyển quyền sở hữu hàng hóa không?
Không. Incoterms chỉ điều chỉnh vấn đề vận chuyển, chi phí và rủi ro; việc chuyển quyền sở hữu hàng hóa cần được quy định riêng trong các điều khoản khác của hợp đồng.

Điều kiện Incoterms nào phổ biến nhất trong xuất nhập khẩu tại Việt Nam?
FOB và CIF là hai điều kiện được sử dụng phổ biến nhất cho hàng vận chuyển đường biển tại Việt Nam, do tính đơn giản và quen thuộc với doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Doanh nghiệp có thể dùng Incoterms 2010 thay vì Incoterms 2020 không?
Có thể, nếu hai bên thỏa thuận và ghi rõ trong hợp đồng là áp dụng Incoterms 2010, do Incoterms không có tính bắt buộc phải dùng phiên bản mới nhất.

Sự khác biệt lớn nhất giữa 7 điều kiện “mọi phương thức vận tải” và 4 điều kiện “đường biển” là gì?
7 điều kiện áp dụng cho mọi phương thức vận tải (EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP) có thể dùng cho đường biển, hàng không, đường bộ hoặc đa phương thức; 4 điều kiện còn lại (FAS, FOB, CFR, CIF) chỉ áp dụng riêng cho vận tải đường biển và thủy nội địa.

Doanh nghiệp cần lưu ý gì khi chọn điều kiện Incoterms?
Doanh nghiệp cần chọn điều kiện phù hợp với phương thức vận tải thực tế, ghi rõ phiên bản năm và địa điểm cụ thể, đồng thời hiểu rõ phạm vi trách nhiệm của mình trước khi ký hợp đồng.

3W Logistics – Tư Vấn Lựa Chọn Điều Kiện Incoterms Phù Hợp

Lựa chọn đúng điều kiện Incoterms giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt chi phí, rủi ro và tránh tranh chấp thương mại quốc tế. 3W Logistics đồng hành cùng doanh nghiệp xuất nhập khẩu trong việc tư vấn và áp dụng Incoterms đúng chuẩn cho từng loại hình giao dịch.

  • Tư vấn lựa chọn điều kiện Incoterms phù hợp: hỗ trợ doanh nghiệp cân nhắc giữa các điều kiện dựa trên phương thức vận tải và khả năng kiểm soát rủi ro.
  • Hỗ trợ soạn điều khoản hợp đồng chính xác: đảm bảo điều kiện Incoterms được ghi rõ phiên bản và địa điểm cụ thể, hạn chế tranh chấp phát sinh.
  • Cập nhật thông tin Incoterms mới nhất: luôn theo dõi các thay đổi, thông báo chính thức từ ICC để tư vấn kịp thời cho khách hàng.

Doanh nghiệp có nhu cầu tư vấn về Incoterms và lựa chọn điều kiện giao hàng phù hợp, vui lòng liên hệ ngay với 3W Logistics để nhận hỗ trợ.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Trụ sở chính – 3W Logistics CN Hồ Chí Minh
Địa chỉ: 34 Bạch Đằng, phường Tân Sơn Hòa, TP.HCM
Hotline: +84 28 3535 0087

3W Logistics CN Hà Nội
Địa chỉ: 81A Trần Quốc Toản, phường Cửa Nam, Hà Nội
Hotline: + 84 24 3202 0482

3W Logistics CN Hải Phòng
Địa chỉ: 8A Lô 28 Lê Hồng Phong, phường Gia Viên, Hải Phòng
Hotline: + 84 225 355 5939

3W LOGISTICS CO., LTD – We here serve you there!
Email: info@3w-logistics.com
Website: www.3w-logistics.com