IMO tạm dừng hộ tống tàu qua Hormuz sau sự cố an ninh

IMO tạm dừng hộ tống tàu qua Hormuz sau sự cố an ninh

Chỉ hai ngày sau khi Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) khởi động chương trình dẫn đường khẩn cấp giúp tàu thuyền thoát khỏi Vịnh Ba Tư, một tàu container của hãng Evergreen đã bị tấn công ngay tại cửa phía đông eo biển Hormuz. Ngày 25/6/2026, IMO lập tức ra quyết định tạm dừng sơ tán tàu thuyền — đẩy căng thẳng an ninh hàng hải tại khu vực lên một nấc mới.

Đây không phải lần đầu tiên Hormuz trở thành điểm nóng, nhưng với bối cảnh căng thẳng Mỹ–Iran đang ở giai đoạn nhạy cảm nhất kể từ tháng 2/2026, diễn biến lần này có sức nặng khác — và hệ quả với chuỗi cung ứng toàn cầu, trong đó có doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam, là hoàn toàn có thể đong đếm được.

Tàu Ever Lovely Bị tấn công – Sự cố châm ngòi quyết định của IMO

Ngày 25/6, tàu container Ever Lovely — trọng tải 104.357 DWT, sức chứa 9.532 TEU, dài 335m, đóng năm 2015 cho hãng Evergreen Marine và treo cờ Singapore — đang thực hiện hành trình thoát khỏi Vịnh Ba Tư cùng hai tàu Evergreen khác thì bất ngờ bị tấn công ngay tại vùng biển phía đông eo biển Hormuz.

Theo báo cáo từ Cơ quan Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO), thuyền trưởng cho biết tàu bị một vật thể không xác định đánh trúng mạn phải, gây hư hại buồng lái. Vị trí xảy ra sự cố được xác định cách khoảng 7,5 hải lý về phía Đông Nam cảng Dahit, Oman. Không có thương vong và không ghi nhận thiệt hại môi trường.

Theo các nguồn tin an ninh từ Ambrey và Vanguard Tech, có khả năng tàu bị tấn công bằng thiết bị bay không người lái, dù thông tin này chưa được xác nhận chính thức. Hai quan chức Mỹ giấu tên nhận định với Reuters rằng Iran có thể đứng sau vụ việc — Tehran đến nay vẫn chưa lên tiếng.

Đáng chú ý: tàu Ever Lovely không nằm trong danh sách các tàu tham gia chương trình hỗ trợ của IMO. Tín hiệu AIS ghi nhận tàu vẫn tiếp tục hành trình và đang tiến về phía Fujairah (UAE) sau sự cố. Hãng Evergreen chưa đưa ra bình luận chính thức.

IMO tạm dừng sơ tán – chỉ sau 48 giờ triển khai

Phản ứng của IMO diễn ra nhanh chóng. Ngay trong ngày 25/6, Tổng Thư ký IMO Arsenio Dominguez ra tuyên bố cho biết tổ chức đã quyết định tạm đình chỉ chương trình, với lý do cần “tái xác nhận rằng các đảm bảo an toàn cần thiết vẫn được duy trì cho các tàu trong danh sách sơ tán và tất cả các phương tiện trong khu vực.” IMO cũng hủy cuộc họp báo định kỳ vào thứ Năm với lý do “có diễn biến khẩn cấp.”

Chương trình dẫn đường IMO–Oman được khởi động ngày 23/6/2026 — chỉ hai ngày trước đó — cho phép các tàu đăng ký tự nguyện để được hỗ trợ rời Vịnh Ba Tư theo hai tuyến: tuyến bắc đi qua vùng biển Iran, và tuyến nam đi qua vùng biển Oman. Tính đến khi tạm dừng, chương trình đã hỗ trợ thành công 57 tàu và khoảng 1.100 thuyền viên rời khỏi khu vực — nhưng hàng chục tàu khác vẫn còn đang chờ đợi.

Căng thẳng giữa IMO và phía Iran leo thang rõ rệt trước khi sự cố xảy ra. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) đã công khai bác bỏ chương trình, tuyên bố tuyến hành hải duy nhất được phép là tuyến do Iran kiểm soát. Một đoạn video lan truyền trực tuyến ghi lại cảnh IRGC cảnh báo: các tàu tự ý đi tuyến khác sẽ “tự chịu hậu quả.” Nhiều nguồn tin chưa được xác nhận cho biết một số tàu đã buộc phải quay đầu.

Lưu ý: Đây là lần thứ hai trong vòng chưa đầy bốn năm mà an ninh hàng hải quốc tế bị đặt vào tình trạng khủng hoảng cấp độ cao — lần trước là cuộc khủng hoảng Biển Đỏ do lực lượng Houthi gây ra năm 2023–2024. Sự trùng lặp này buộc các chuyên gia logistics phải nhìn nhận lại chiến lược quản lý rủi ro tuyến vận chuyển.

Maersk Và Hapag-Lloyd: Ai Đã Ra Đi, Ai Vẫn Còn Kẹt?

Trước thời điểm xảy ra vụ tấn công, hai hãng tàu container hàng đầu thế giới đã có những động thái đáng chú ý.

Maersk xác nhận tàu Maersk Baltimore (53.700 DWT, 4.500 TEU, cờ Singapore) đã rời Vịnh Ba Tư thành công sau khi trải qua đánh giá an ninh từ các đối tác chuyên nghiệp. Tuy nhiên, hãng vẫn còn ba tàu trong Vịnh và dự kiến thực hiện thêm một chuyến transit. Trong số 47.000 container hàng hóa có điểm đến tại khu vực Vịnh Ba Tư, 44.000 đã được giao thành công; 3.000 container còn lại đang chờ chặng cuối.

Hapag-Lloyd có tin tức khả quan hơn: hãng xác nhận toàn bộ tàu bị ảnh hưởng bởi việc tạm đóng eo biển Hormuz đã rời Vịnh Ba Tư an toàn. Vì lý do an ninh, Hapag-Lloyd từ chối tiết lộ tên tàu, lộ trình cụ thể hoặc thời gian transit của từng chuyến.

Lưu ý quan trọng với doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam: Nếu lô hàng của bạn đang trung chuyển qua cảng Jebel Ali (UAE) hoặc các cảng Vịnh Ba Tư, hãy liên hệ ngay với đơn vị logistics để xác nhận tình trạng và cập nhật phương án dự phòng trước khi tình hình tiếp tục diễn biến phức tạp hơn.

Bối Cảnh Địa Chính Trị: Căng Thẳng Mỹ – Iran Và Thỏa Thuận 60 Ngày

Tình hình tại eo biển Hormuz không thể tách rời khỏi bức tranh địa chính trị rộng hơn. Căng thẳng Mỹ–Iran bùng phát trở lại từ tháng 2/2026, khiến hàng trăm tàu và hàng nghìn thuyền viên bị mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư trong nhiều tháng liên tiếp — đây chính là lý do IMO phải triển khai chương trình dẫn đường khẩn cấp.

Tại thời điểm xảy ra vụ tấn công Ever Lovely, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đang có chuyến công du Vùng Vịnh. Ông khẳng định Washington sẽ “có biện pháp ứng phó phù hợp” nếu hoạt động hàng hải tại Hormuz tiếp tục bị đe dọa. Trong khi đó, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết lưu lượng dầu mỏ qua eo biển đã bắt đầu phục hồi, đạt khoảng 20 triệu thùng trong vòng 24 giờ.

Phía Iran duy trì lập trường cứng rắn. Cùng ngày 25/6, IRGC tuyên bố các tàu đi qua Hormuz mà không có sự cho phép của Tehran là vi phạm pháp luật. Quan chức cấp cao Mohammad Baqer Qalibaf cũng lên tiếng bác bỏ thông tin Iran sẽ dùng tài sản được giải phóng theo thỏa thuận ngừng bắn để mua nông sản Mỹ. Khuôn khổ thỏa thuận hiện tại đặt ra thời hạn 60 ngày để hai bên tiếp tục đàm phán các vấn đề còn khác biệt — bao gồm chương trình hạt nhân Iran.

 

Kết luận:

Tình hình tại eo biển Hormuz đang diễn biến theo chiều hướng ngày càng khó lường. Trong khi đàm phán Mỹ–Iran vẫn còn 60 ngày trước mắt và IRGC tiếp tục duy trì lập trường kiểm soát tuyến hàng hải, khả năng IMO sớm nối lại chương trình dẫn đường phụ thuộc vào những cam kết an toàn mà chưa có bên nào đưa ra đầy đủ.

Với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, đây là thời điểm không thể trì hoãn việc rà soát rủi ro. Bốn hành động ưu tiên:

  1. Xác nhận ngay tình trạng lô hàng đang transit qua khu vực với forwarder hoặc hãng tàu.
  2. Rà soát hợp đồng bảo hiểm — kiểm tra điều khoản Institute War Clauses có được kích hoạt không.
  3. Theo dõi liên tục thông báo từ IMO và các hãng tàu về tình trạng chương trình dẫn đường.
  4. Chuẩn bị phương án dự phòng về cảng trung chuyển thay thế hoặc điều chỉnh tuyến vận chuyển nếu gián đoạn kéo dài.

Bài viết được tổng hợp dựa trên thông tin từ Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), Cơ quan Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO), The Maritime Executive cập nhật ngày 26/6/2026.

3W Logistics – Đồng hành cùng doanh nghiệp trong mọi biến động thị trường