Quy trình thủ tục xuất khẩu viên nén mùn cưa (Wood Pellets)

1. Chính sách và pháp lý xuất khẩu viên nén mùn cưa:

Trước khi bắt tay vào chuẩn bị hồ sơ, doanh nghiệp cần trả lời hai câu hỏi nền tảng: Mặt hàng này có được phép xuất khẩu không? và Những văn bản pháp luật nào đang điều chỉnh hoạt động này? Hiểu rõ hai điều này sẽ giúp bạn chủ động trong toàn bộ quy trình phía sau.

Viên nén mùn cưa có bị cấm xuất khẩu không?

Câu trả lời ngắn gọn: Không. Viên nén mùn cưa không thuộc danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu của Việt Nam.

Ngoài danh mục hàng cấm xuất khẩu, gỗ rừng trồng và các sản phẩm qua chế biến như gỗ ván ép và viên nén mùn cưa (wood pellet) đều được phép xuất khẩu. Căn cứ pháp lý trực tiếp là Nghị định 69/2018/NĐ-CP ngày 15/05/2018 quy định về danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu – viên nén mùn cưa không xuất hiện trong bất kỳ danh mục cấm hay hạn chế xuất khẩu nào. 

Tuy nhiên, có một điều kiện bắt buộc doanh nghiệp phải đáp ứng:

• Gỗ và sản phẩm chế biến từ gỗ chỉ được xuất khẩu khi có hồ sơ lâm sản hợp pháp theo quy định hiện hành của pháp luật. Doanh nghiệp phải kê khai hàng hóa với cơ quan Hải quan về số lượng, chủng loại và chịu trách nhiệm về nguồn gốc gỗ hợp pháp.

Kết luận: xuất khẩu được, nhưng phải chứng minh được nguồn gốc hợp pháp của nguyên liệu đầu vào. Đây là điểm nhiều doanh nghiệp mới hay bị vướng, và sẽ được hướng dẫn chi tiết ở phần hồ sơ bên dưới.

⚠️ Lưu ý thêm: Gỗ và sản phẩm làm từ gỗ thuộc các Phụ lục của CITES phải có Giấy phép CITES do Cơ quan Quản lý CITES Việt Nam cấp. Viên nén mùn cưa sản xuất từ gỗ rừng trồng thông thường không thuộc nhóm này, nhưng doanh nghiệp cần xác nhận rõ nguồn nguyên liệu để tránh phát sinh yêu cầu ngoài dự kiến. 

Các văn bản pháp luật cần nắm vững năm 2026

Hoạt động xuất khẩu viên nén mùn cưa chịu sự điều chỉnh của các nhóm văn bản sau:

Nhóm 1 – Quản lý lâm sản và nguồn gốc gỗ

Thông tư 26/2022/TT-BNNPTNT do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành, quy định về quản lý, truy xuất nguồn gốc lâm sản, cũng như thủ tục làm hồ sơ lâm sản. Chương 3 của thông tư này đề cập đến quy trình, yêu cầu và thủ tục cần thiết để chứng minh lâm sản được khai thác, sản xuất và xuất khẩu đúng quy định. Đây là văn bản quan trọng nhất mà bất kỳ doanh nghiệp xuất khẩu viên nén nào cũng phải nắm rõ.

Nghị định 102/2020/NĐ-CP quy định hệ thống bảo đảm gỗ hợp pháp Việt Nam (VNTLAS) — đây là cơ sở để Việt Nam thực thi cam kết với EU trong khuôn khổ Hiệp định VPA/FLEGT về phòng, chống gỗ bất hợp pháp.

Nhóm 2 – Thủ tục hải quan

Thông tư 38/2015/TT-BTC (sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 39/2018/TT-BTC) quy định về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu nói chung — bao gồm cả viên nén mùn cưa.

Nhóm 3 – Mã HS và phân loại hàng hóa

Thông tư 11/2021/TT-BNNPTNT quy định về bảng mã số HS đối với hàng hóa chuyên ngành xuất khẩu, nhập khẩu thuộc phạm vi quản lý của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Văn bản này giúp doanh nghiệp tra cứu và xác định chính xác mã HS để khai báo hải quan.

Nhóm 4 – Kiểm dịch thực vật

Thông tư 30/2014/TT-BNNPTNT quy định về kiểm dịch thực vật xuất khẩu — căn cứ bắt buộc để doanh nghiệp đăng ký cấp Phytosanitary Certificate (Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật) trước mỗi lô hàng.

2. Mã HS và Biểu thuế xuất khẩu viên nén mùn cưa năm 2026

2.1 Tra cứu mã HS Code viên nén mùn cưa (44013100).

• Mã viên nén mùn cưa: 4401.31.00

Căn cứ theo Biểu thuế xuất nhập khẩu hiện hành, viên nén mùn cưa được xác định tại Phần IX – Chương 44 (Gỗ và các mặt hàng bằng gỗ).

Thông tin tra cứu tại: https://caselaw.vn/chi-tiet-ma-hs/44013100

Mã HS của viên nén mùn cưa

⚠️ Lưu ý quan trọng khi xác định mã HS:

Nếu viên nén của doanh nghiệp làm từ hỗn hợp gỗ và phi gỗ, cơ quan hải quan có thể yêu cầu phân tích thành phần. Để tránh rủi ro, nên có kết quả kiểm nghiệm thành phần nguyên liệu từ phòng lab được công nhận trước khi xuất khẩu.

2.2 Thuế xuất khẩu và thuế GTGT.

Viên nén mùn cưa KHÔNG phải chịu thuế xuất khẩu khi xuất khẩu, đây là tin tốt cho doanh nghiệp. Do đó khi xuất khẩu viên nén gỗ, doanh nghiệp sẽ không phải đóng bất kỳ khoản thuế xuất khẩu nào

3. Hồ sơ cần chuẩn bị

Đây là bước nhiều doanh nghiệp mới xuất khẩu hay bị thiếu sót nhất. Bộ hồ sơ xuất khẩu viên nén mùn cưa gồm hai nhóm tài liệu: hồ sơ thương mại (giống các mặt hàng xuất khẩu thông thường) và hồ sơ lâm sản (đặc thù riêng của ngành gỗ). Thiếu một trong hai nhóm, lô hàng sẽ không thể thông quan.

3.1 Bộ hồ sơ thương mại (Commercial Documents) 

Đây là nhóm giấy tờ cơ bản, bắt buộc với mọi lô hàng xuất khẩu nói chung, không riêng gì viên nén mùn cưa. Doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ các tài liệu sau:

• Hợp đồng ngoại thương (Sales Contract): Phải ghi rõ tên hàng, mã HS, đơn giá, điều kiện giao hàng (Incoterms), phương thức thanh toán.
• Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice): Thông tin phải khớp chính xác với Packing List và B/L. Đây là lỗi phổ biến nhất khiến tờ khai bị vướng luồng vàng.
• Phiếu đóng gói (Packing List): Ghi rõ số lượng bao/tấn, trọng lượng tịnh/cả bì, số container.
• Vận đơn (Bill of Lading): Do hãng tàu cấp sau khi hàng lên tàu. Với xuất khẩu viên nén, thường dùng vận đơn đường biển (Ocean B/L).
• Giấy chứng nhận xuất xứ C/O Form B: Không bắt buộc theo pháp luật Việt Nam, nhưng nhiều thị trường yêu cầu để được hưởng ưu đãi thuế nhập khẩu. Làm tại Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) hoặc Bộ Công Thương.

3.2 Hồ sơ lâm sản hợp pháp 

Đây là điểm khác biệt lớn nhất so với các mặt hàng xuất khẩu thông thường. Viên nén mùn cưa được sản xuất từ gỗ/phế liệu gỗ, do đó phải chứng minh nguồn gốc lâm sản hợp pháp theo quy định tại Thông tư 26/2022/TT-BNNPTNT và Nghị định 102/2020/NĐ-CP.

Bảng kê lâm sản là tài liệu quan trọng nhất trong nhóm này. Mẫu bảng kê được quy định tại Thông tư 26/2022, bao gồm các thông tin: tên loài gỗ, khối lượng, đơn vị tính, nguồn gốc. Người đứng đầu cơ sở chế biến ký xác nhận và chịu trách nhiệm pháp lý trước cơ quan nhà nước.

Ngoài bảng kê, doanh nghiệp cần chuẩn bị thêm:

• Hóa đơn mua bán nguyên liệu đầu vào (mùn cưa, dăm gỗ, phế liệu từ xưởng): Cần lưu trữ toàn bộ hóa đơn đầu vào để chứng minh chuỗi cung ứng hợp pháp.
• Hồ sơ nguồn gốc gỗ tùy theo loại nguyên liệu:

⚠️ Lưu ý thực tế: Nhiều doanh nghiệp mua mùn cưa từ các xưởng mộc nhỏ lẻ không có hóa đơn VAT. Trường hợp này cần lập bảng kê mua hàng nội bộ và yêu cầu bên bán ký xác nhận để đảm bảo tính hợp lệ của hồ sơ.

3.3 Chứng thư kiểm dịch thực vật (Phytosanitary Certificate) 

Viên nén mùn cưa là sản phẩm có nguồn gốc thực vật, do đó phải được kiểm dịch trước khi xuất khẩu theo quy định của Pháp lệnh Bảo vệ và Kiểm dịch thực vật. Đây là bước cần thực hiện trước khi đóng hàng vào container, không thể làm sau.

Hun trùng (Fumigation)

Một số thị trường nhập khẩu yêu cầu lô hàng phải được hun trùng trước khi xuất. Cụ thể:

• Nhật Bản, Hàn Quốc: Thường yêu cầu hun trùng bằng Methyl Bromide hoặc xử lý nhiệt.
• Liên minh Châu Âu: Tùy theo điều kiện của từng buyer, không bắt buộc đồng loạt nhưng nhiều hợp đồng có điều khoản này.
• Nếu không yêu cầu hun trùng: Chỉ cần Phytosanitary Certificate là đủ.

Sau khi hun trùng, đơn vị thực hiện sẽ cấp Fumigation Certificate – tài liệu này đính kèm vào bộ hồ sơ hải quan cùng với Phytosanitary Certificate.

4. Quy trình làm thủ tục xuất khẩu viên nén mùn cưa

Toàn bộ quy trình xuất khẩu viên nén mùn cưa gồm 6 bước thực hiện theo đúng trình tự. Doanh nghiệp cần hoàn thành từng bước trước khi chuyển sang bước tiếp theo – bỏ qua hoặc đảo thứ tự sẽ dẫn đến tờ khai bị từ chối hoặc hàng hóa bị giữ tại cảng. 

Bước 1: Đăng ký kiểm dịch thực vật (Phytosanitary) và Hun trùng (Fumigation).

Đây là bước cần thực hiện trước khi đóng hàng vào container, vì giấy kiểm dịch phải phản ánh đúng lô hàng thực tế.

Hồ sơ đăng ký kiểm dịch gồm:

• Đơn đăng ký kiểm dịch thực vật xuất khẩu
• Hợp đồng ngoại thương (Sales Contract)
• Commercial Invoice + Packing List

Kết quả: Sau khi cơ quan kiểm tra và xác nhận hàng đạt yêu cầu, doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật (Phytosanitary Certificate). Thời gian cấp thông thường từ 1–2 ngày làm việc.

Bước 2: Chuẩn bị bộ hồ sơ hải quan.

Nội dung bộ hồ sơ xuất khẩu viên nén mùn cưa xem chi tiết ở phía trên

Bước 3: Khai báo tờ khai hải quan điện tử.

Sau khi có đủ bộ hồ sơ, tiến hành khai báo trên hệ thống VNACCS/VCIS — hệ thống thông quan điện tử quốc gia của Tổng cục Hải quan. Doanh nghiệp có thể tự khai hoặc ủy quyền cho đại lý hải quan.

Lưu ý: Sai mã HS là lỗi phổ biến nhất và tốn nhiều thời gian xử lý nhất. Nên tra cứu lại mã HS trên cổng thông tin hải quan trước khi khai, đặc biệt nếu lô hàng có trộn lẫn nhiều loại nguyên liệu.

Bước 4: Truyền tờ khai và xử lý phân luồng.

Sau khi khai báo xong, hệ thống VNACCS sẽ tự động phân loại tờ khai vào một trong ba luồng (luồng xanh, luồng vàng, luồng đỏ) dựa trên hồ sơ doanh nghiệp, lịch sử tuân thủ và tính chất lô hàng

Doanh nghiệp xuất khẩu lần đầu hoặc chưa có lịch sử tuân thủ tốt thường có xác suất vào luồng vàng hoặc đỏ cao hơn. Sau một thời gian xuất khẩu đều đặn và đúng quy định, tỷ lệ luồng xanh sẽ tăng dần.

Bước 5: Kiểm hóa thực tế và thông quan.

• Nếu luồng xanh hoặc vàng: Hệ thống cấp lệnh thông quan sau khi xác nhận hồ sơ đạt yêu cầu. Doanh nghiệp tiến hành xếp hàng lên tàu theo kế hoạch.
• Nếu luồng đỏ: Cần phối hợp với cán bộ hải quan để kiểm tra container thực tế tại cảng.

Sau khi kiểm tra đạt yêu cầu, hải quan xác nhận “Hàng đã qua khu vực giám sát” và hệ thống cấp lệnh thông quan chính thức.

Bước 6: Thanh lý tờ khai và xác nhận thực xuất 

Sau khi hàng đã thực sự lên tàu và tàu rời cảng, cần thực hiện hai việc cuối cùng để hoàn tất thủ tục:

• Cập nhật thực xuất vào hệ thống: Doanh nghiệp hoặc đại lý hải quan cập nhật thông tin thực xuất (ngày xuất, số vận đơn, tên tàu, chuyến tàu) vào tờ khai trên VNACCS. Hải quan cửa khẩu xác nhận và đóng tờ khai.
• Lấy xác nhận thực xuất (quan trọng): Đây là bước nhiều doanh nghiệp bỏ sót nhưng lại rất quan trọng về mặt tài chính. Xác nhận thực xuất từ hải quan là căn cứ pháp lý để hoàn thuế GTGT đầu vào — doanh nghiệp sẽ không thể hoàn thuế nếu thiếu chứng từ này.
• Lưu trữ hồ sơ: Toàn bộ hồ sơ xuất khẩu (tờ khai, chứng từ thương mại, hồ sơ lâm sản, giấy kiểm dịch) cần được lưu trữ tối thiểu 5 năm theo quy định của Luật Hải quan và Luật Quản lý thuế.

Tổng thời gian thực hiện tham khảo: Kiểm dịch 1–2 ngày + Chuẩn bị hồ sơ 1 ngày + Khai và thông quan 1–3 ngày (tùy luồng) = khoảng 3–6 ngày làm việc cho một lô hàng thuận lợi.

5. Câu hỏi thường gặp (FAQ) 

Câu hỏi 1: Xuất khẩu viên nén mùn cưa sang Nhật, Hàn, EU cần thêm giấy tờ gì?

Mỗi thị trường có yêu cầu riêng, nhưng về cơ bản:

• Nhật Bản & Hàn Quốc: Yêu cầu bắt buộc Phytosanitary Certificate (kiểm dịch thực vật) và Fumigation Certificate (hun trùng). Phía nhập khẩu thường chỉ định rõ hoạt chất hun trùng được phép (thường là Methyl Bromide hoặc Phosphine).
• EU: Ngoài kiểm dịch thực vật, các buyer EU hiện nay gần như đều yêu cầu chứng chỉ SBP (Sustainable Biomass Program) hoặc FSC như một điều kiện thương mại. Một số hợp đồng lớn còn yêu cầu thêm giấy chứng nhận ENplus/DINplus để xác nhận chất lượng nhiên liệu.

⚠️ Lưu ý chung: Nên hỏi rõ buyer về yêu cầu chứng từ trước khi ký hợp đồng, tránh phát sinh chi phí phụ trội sau này.

Câu hỏi 2: Không có chứng chỉ FSC thì có xuất khẩu được không?

Được. FSC không phải yêu cầu bắt buộc theo pháp luật Việt Nam.

Tuy nhiên, thực tế thị trường là:

• Buyer EU, Anh, Bắc Âu thường từ chối đơn hàng không có FSC hoặc SBP
• Thiếu chứng chỉ có thể khiến giá bán thấp hơn 5–15% so với hàng có chứng nhận
• Một số cảng tại EU có thể yêu cầu khai báo bổ sung nếu không có chứng chỉ bền vững

→ Với buyer Nhật, Hàn, Đài Loan: thường chưa yêu cầu FSC, nên đây là thị trường phù hợp hơn cho doanh nghiệp chưa có chứng chỉ.

Câu hỏi 3: Toàn bộ thủ tục mất bao lâu?

Tính từ lúc hàng sẵn sàng tại kho đến khi container lên tàu, thông thường mất 3–5 ngày làm việc, cụ thể:

• Đăng ký & nhận Phytosanitary Certificate: 1–2 ngày
• Hun trùng (nếu có): 1 ngày
• Khai báo & thông quan hải quan: 1–2 ngày (luồng xanh/vàng), có thể lâu hơn nếu rơi luồng đỏ
• Lấy lệnh cấp container & hạ bãi: 1 ngày

→ Nên bắt đầu chuẩn bị hồ sơ ít nhất 1 tuần trước ngày dự kiến cắt máng (cut-off).

Câu hỏi 4: Viên nén mùn cưa có phải hàng nguy hiểm không?

Viên nén gỗ (wood pellets) thuộc nhóm hàng dễ cháy theo phân loại IMO khi vận chuyển bằng đường biển với số lượng lớn. Điều này có nghĩa:

• Cần khai báo đúng tên hàng nguy hiểm trên B/L và Manifest
• Một số hãng tàu có quy định riêng về xếp vị trí container trên tàu
• Phải kiểm soát độ ẩm < 10% và thông gió container để tránh tự bốc nhiệt

→ Doanh nghiệp nên thông báo trước với forwarder để được tư vấn booking phù hợp.

6. 3W Logistics hỗ trợ thủ tục xuất khẩu viên nén mùn cưa trọn gói

Trong thực tế, thủ tục xuất khẩu viên nén mùn cưa không chỉ dừng lại ở việc chuẩn bị hồ sơ mà còn đòi hỏi sự chính xác trong từng khâu: từ kiểm tra pháp lý, khai báo hải quan đến xử lý các yêu cầu phát sinh từ phía hãng tàu và cơ quan chức năng.

Nếu không có kinh nghiệm, doanh nghiệp rất dễ gặp tình trạng chậm thông quan, sai chứng từ hoặc phát sinh chi phí ngoài kế hoạch.

Hiểu rõ những khó khăn đó, 3W Logistics mang đến giải pháp trọn gói, hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu toàn bộ quy trình thủ tục xuất khẩu viên nén mùn cưa một cách nhanh chóng và hiệu quả. Cụ thể, 3W cung cấp:

• Tư vấn quy định pháp lý và điều kiện xuất khẩu theo từng thị trường (Nhật Bản, Hàn Quốc, EU…)
• Hỗ trợ chuẩn bị và kiểm tra bộ chứng từ xuất khẩu đầy đủ, chính xác
• Khai báo hải quan, xử lý thông quan nhanh chóng, hạn chế rủi ro
• Đặt booking tàu, sắp xếp vận chuyển nội địa và quốc tế
• Theo dõi lô hàng xuyên suốt, cập nhật tiến độ liên tục cho khách hàng

Với kinh nghiệm thực tế và đội ngũ chuyên môn, 3W Logistics không chỉ giúp doanh nghiệp hoàn thiện thủ tục xuất khẩu viên nén mùn cưa mà còn tối ưu chi phí và thời gian, đảm bảo mỗi lô hàng được vận hành trơn tru từ đầu đến cuối.

📞 Liên hệ 3W Logistics để được tư vấn miễn phí về lộ trình xuất khẩu viên nén mùn cưa, báo giá cước vận chuyển và phí dịch vụ trọn gói.

________________________________

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Trụ sở chính – 3W Logistics CN Hồ Chí Minh

Địa chỉ: 34 Bạch Đằng, phường Tân Sơn Hòa, TP.HCM

Hotline: +84 28 3535 0087

____________________________

3W Logistics CN Hà Nội

Địa chỉ: 8A Lô 28 Lê Hồng Phong, phường Gia Viên, Hải Phòng

Hotline: + 84 24 3202 0482

____________________________

3W Logistics CN Hải Phòng

Địa chỉ: 81A Trần Quốc Toản, phường Cửa Nam, Hà Nội

Hotline: + 84 225 355 5939

____________________________

3W LOGISTICS CO., LTD – We here serve you there!

Email: quote@3w-logistics.com

Website: www.3w-logistics.com